Ah, de Sociale Dienst in Utrecht, een wereld vol administratieve beslommeringen en sociaal consulenten die hun best doen om de samenleving een beetje kleur te geven. Daar werkte ik, van pak ‘m beet eind jaren 90 tot begin 2005, ik was een van de twee sociaal consulenten, werkzaam op het U-Pas bureau aan, eerst de Domstraat en later, aan de Kaatstraat. Mijn taak? Het verrichten van administratieve werkzaamheden, aanvragen beoordelen en ervoor zorgen dat mensen de U-Pas kregen, een pas die hen recht gaf op bepaalde voordelen. Klinkt nobel, toch?
Maar laten we de zaken even duidelijk stellen. Om in aanmerking te komen voor een U-Pas, mocht je niet meer dan ongeveer 120% à 130% van het minimumloon verdienen of een uitkering van de sociale dienst ontvangen. Dus eigenlijk was het een soort selectieproces van wie wel en wie niet een beetje extra ondersteuning verdiende. Een echte prijsvraag, maar dan zonder de glitter en glamour.
De U-Pas was bedoeld om mensen meer te laten deelnemen aan de maatschappij en te voorkomen dat ze weg zonken in een isolement. Maar laten we eerlijk zijn, het was meer een symbolisch gebaar dan iets echt levensveranderend. We probeerden mensen een duwtje in de rug te geven, maar soms voelde het alsof we ze gewoon een schouderklopje gaven en ze weer de deur uit stuurden.
Maar hey, als werknemer had ik ook zo mijn voordelen. We mochten graag gebruik maken van uitnodigingen van U-Pas activiteiten aanbieders. Want ja, we moesten toch weten waar we mensen naartoe stuurden, nietwaar? Dus daar ging ik, op pad naar musicals, opera’s, zwembaden, boekhandels, bioscopen en zelfs enkele reisjes naar een kerstmarkt in Duitsland. Natuurlijk, ik moest wel mijn eigen kosten betalen. Want waarom zou de Sociale Dienst zomaar geld uitgeven aan het plezier van haar medewerkers?
Maar laten we eerlijk zijn, het was niet allemaal rozengeur en maneschijn. Terwijl ik genoot van mijn uitje naar de kerstmarkt, kon ik niet ontsnappen aan het cynische besef dat ik eigenlijk gewoon deel uitmaakte van een systeem dat mensen op de rand van de samenleving hield. We gaven ze een pasje, een schijnbaar gebaar van solidariteit, maar wat betekende het echt? Was het genoeg om hun eenzaamheid te verlichten, ze weer deel te laten nemen aan de maatschappij? Was het genoeg om hun leven te transformeren? Ik betwijfelde het ten zeerste.
Vijf jaar lang was ik sociaal consulent op het U-Pas bureau, balancerend tussen het vervullen van administratieve taken, het beoordelen of iemand recht of geen recht had op het pasje vol voordelen en het deelnemen aan activiteiten waar ik eigenlijk niet helemaal bij hoorde. Het was een paradoxale wereld waarin ik me bevond. Maar ik deed mijn werk, vulde de formulieren in, beoordeelde de aanvragen en hield de schijn op alsof we echt het verschil maakten.
En zo ging mijn leven voort, met zijn ups en downs, zijn cynisme en zijn glimlachen. Ik was een radertje in een groot bureaucratisch systeem, maar ergens diep vanbinnen hoopte ik dat ik echt iets kon betekenen voor de mensen die ik ontmoette. Misschien was het allemaal niet perfect, maar ik weet dat ik meer personen heb kunnen helpen een sprankje hoop te vinden, ik heb daar mijn missie volbracht.
De U-pas is er nog steeds. Tegenwoordig in een heel ander jasje en met andere doelstelling dan in de tijd dat ik er werkte. Woon je in Utrecht, Houten, De Bilt, IJsselstein of Stichtse Vecht. Klik hier en kijk of je in aanmerking kan komen voor de U–pas.